Przepisy przeciwpożarowe wyglądają na zbiór formalności do odhaczenia i przez to bywają traktowane jak koszt bez zwrotu. Do momentu zdarzenia, po którym ubezpieczyciel sprawdza, czy przeglądy były w terminie i czy instrukcja bezpieczeństwa pożarowego była aktualna. Poniżej opisujemy, co faktycznie trzeba mieć.
Co składa się na ochronę przeciwpożarową
| Element | Czego dotyczy | Cykl |
|---|---|---|
| Gaśnice | Dobór rodzaju do zagrożenia, rozmieszczenie, oznakowanie, dostęp | Przegląd co najmniej raz w roku |
| Hydranty wewnętrzne | Sprawność zaworu, ciśnienie, stan węża | Przegląd rocznie, próba węża co 5 lat |
| Oświetlenie awaryjne | Czas świecenia, natężenie na drodze ewakuacji | Badanie okresowe zgodnie z dokumentacją |
| Oznakowanie | Kierunki ewakuacji, miejsca sprzętu, wyłączniki | Kontrola bieżąca |
| Drogi ewakuacyjne | Szerokość, drożność, kierunek otwierania drzwi | Kontrola bieżąca |
| System sygnalizacji pożaru | Czujki, centrala, powiadamianie | Konserwacja zgodnie z dokumentacją, nie rzadziej niż rocznie |
| Instalacja elektryczna i odgromowa | Rezystancja, ciągłość, stan połączeń | Okresowe badania w cyklu wynikającym z przepisów budowlanych |
Dokumenty, których szuka kontrola
- Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego wraz z planami obiektu, aktualna i dostępna na miejscu
- Protokoły przeglądów gaśnic, hydrantów, systemów sygnalizacji i oświetlenia awaryjnego
- Protokoły badań instalacji elektrycznej i odgromowej
- Dokumentacja szkoleń pracowników i wyznaczenia osób odpowiedzialnych
- Zapisy z praktycznego sprawdzenia ewakuacji tam, gdzie jest wymagane
- Dokumentacja powykonawcza systemów, jeśli obiekt je posiada
Brak dokumentu bywa traktowany tak samo jak brak zabezpieczenia, bo bez protokołu nie da się wykazać, że przegląd się odbył.
Gaśnice: dobór, nie liczba
Najczęstszy błąd polega na kupieniu gaśnic proszkowych do każdego pomieszczenia, bo są najtańsze i uniwersalne. Tymczasem w serwerowni proszek niszczy sprzęt, którego pożar miał ugasić, a w kuchni przemysłowej nie radzi sobie z tłuszczami. Typ gaśnicy dobiera się do grupy pożaru, a nie do budżetu.
Liczy się też rozmieszczenie: sprzęt musi być widoczny, oznakowany i dostępny bez przesuwania regału. Gaśnica za paletą towaru formalnie istnieje, praktycznie nie.
Drogi ewakuacyjne
To obszar, w którym najczęściej dochodzi do naruszeń, i zwykle nie ze złej woli. Korytarz zastawiony kartonami, drzwi ewakuacyjne zamknięte na klucz „bo ktoś wchodził”, zdjęte oznakowanie po malowaniu, wyjście zablokowane samochodem dostawczym. Każda z tych sytuacji jest odwracalna w minutę i każda w razie zdarzenia obciąża właściciela.
Warto wpisać kontrolę dróg ewakuacyjnych w rutynę, na przykład jako punkt cotygodniowego obchodu, z krótką notatką. To kilka minut, które w razie sporu pokazują należytą staranność.
Kto może wykonywać przeglądy
Konserwację sprzętu przeciwpożarowego wykonują osoby przeszkolone przez producenta lub podmiot uprawniony. Przy wyborze firmy serwisowej sprawdź, czy wystawia protokoły z numerami urządzeń, czy nakleja kontrolki z datą następnego przeglądu i czy prowadzi ewidencję sprzętu. Firma, która „sprawdza gaśnice” bez dokumentu, kosztuje mniej i nie daje nic.
Wpływ na ubezpieczenie
Polisy majątkowe zawierają warunki dotyczące utrzymania zabezpieczeń w sprawności i wykonywania przeglądów. Naruszenie tych warunków daje ubezpieczycielowi podstawę do ograniczenia odpowiedzialności. W praktyce oznacza to, że oszczędność kilkuset złotych rocznie na przeglądach może kosztować część odszkodowania po szkodzie.
Przy większych obiektach warto zapytać ubezpieczyciela, czy dodatkowe zabezpieczenia obniżają składkę. Systemy sygnalizacji pożaru i stałe urządzenia gaśnicze bywają premiowane na tyle, że część kosztu wraca.
Plan na pierwszy kwartał
- Spis wszystkich urządzeń przeciwpożarowych z datami ostatnich przeglądów
- Uzupełnienie brakujących protokołów i ustalenie kalendarza na rok
- Sprawdzenie aktualności instrukcji bezpieczeństwa pożarowego
- Obchód dróg ewakuacyjnych i usunięcie przeszkód
- Wyznaczenie osób odpowiedzialnych i poinformowanie zespołu
- Przegląd zapisów polisy pod kątem wymaganych zabezpieczeń
Więcej materiałów o ochronie obiektów znajdziesz w dziale Bezpieczeństwo i ochrona, a o obowiązkach firmy w dziale Usługi dla firm.
Najczęstsze pytania
Kto odpowiada za ochronę przeciwpożarową w wynajmowanym lokalu?
Co do zasady właściciel budynku, ale umowa najmu może przenieść część obowiązków na najemcę w zakresie, w jakim ten faktycznie włada lokalem. W praktyce spór o to, kto miał wymienić gaśnicę, zaczyna się po zdarzeniu. Dlatego zakres powinien być wypisany w umowie punkt po punkcie.
Jak często robi się przegląd gaśnic?
Nie rzadziej niż raz w roku, o ile producent nie wskazuje częstszych terminów. Osobną czynnością jest legalizacja zbiornika ciśnieniowego, wykonywana w dłuższym cyklu. Datę przeglądu umieszcza się na kontrolce przyklejonej do gaśnicy.
Czy hydranty też wymagają przeglądu?
Tak, hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe podlegają przeglądowi nie rzadziej niż raz w roku, a węże hydrantowe dodatkowo próbie ciśnieniowej w cyklu pięcioletnim. Z przeglądu powstaje protokół, który trzeba przechowywać.
Kiedy potrzebna jest instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
Dla obiektów spełniających kryteria określone w przepisach, między innymi ze względu na kubaturę, liczbę osób albo rodzaj przechowywanych materiałów. Instrukcję aktualizuje się co najmniej raz na dwa lata, a także po każdej zmianie sposobu użytkowania obiektu, która wpływa na warunki ochrony.
Czy trzeba szkolić pracowników?
Tak, zasady postępowania na wypadek pożaru są elementem szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa pracy. Dodatkowo wyznacza się osoby do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji, a ich dane podaje do wiadomości pracowników.
